Rust en regelmaat is goed voor je kind.

Structuur bieden

Structuur bieden betekent dat je er zorg voor draagt dat dagen en weken volgens een vaste indeling verlopen. Hierbij kun je denken aan een vaste tijd om op te staan, een ritueel voor het slapen gaan (eerst tanden poetsen, dan een verhaaltje, dan naar bed) of elke zondag buiten voetballen. Structuur geeft houvast, duidelijkheid en rust waardoor je kind zich beter kan concentreren. Zonder structuur kan de dag rommelig verlopen, en kan je kind ‘lastig’ gedrag vertonen (bijvoorbeeld druk gedrag, huilen of bang zijn). Dit kan komen omdat zij niet weten wat er van hen verwacht wordt en hoe zij zich moeten gedragen.

Structuur bieden kan lastig zijn, zeker als je kind zich vervelend gedraagt, als je moe bent of veel aan je hoofd hebt. Probeer dit toch te doen, want als je geen structuur en duidelijkheid biedt aan je kind, kun je dit op de volgende manieren merken:

  • Kinderen kunnen “lastig” gedrag vertonen zoals: niet naar regels luisteren, druk gedrag, snel huilen, angstig of geïrriteerd zijn. Dit komt doordat zij niet weten waar zij aan toe zijn en hoe zij zich moeten gedragen.
  • Je kunt ervaren dat je kind minder goed naar je luistert.
  • Het kan je het gevoel geven dat je je kind telkens moet corrigeren en dat je steeds met uw kind de strijd aan moet gaan, wat veel frustratie oplevert en ervoor zorgt dat je minder tijd over houdt voor jezelf en voor je kind.
  • Je kunt het gevoel hebben dat je te weinig tijd heeft om alles wat je wilt te doen, dit zorgt voor stress en vermoeidheid.
  • Aan de schoolprestaties/gedrag in de klas van je kind. Je kind kan zich minder goed concentreren. Hierdoor kunnen de schoolprestaties achteruit gaan.
  • Je kind kan “dromerig” zijn en hierdoor bijvoorbeeld minder goed luisteren naar de leerkracht en opdrachten niet af hebben.

Je kunt je kind zoveel mogelijk structuur bieden en hierin aansluiten op hoe dit op school gebeurt. Bij het bieden van structuur is het belangrijk grenzen te stellen en deze te combineren met het positieve aandacht geven. Je kunt bij het bieden van structuur de volgende dingen doen:

  • Een min of meer vaste indeling van de dag/week hanteren en het op dezelfde manier uitvoeren van de dagelijkse dingen. Hierbij is het vooral belangrijk om structuur te bieden rondom:
    • Het eten (gezond en op vaste tijden)
    • Het slapen (op tijd en voldoende uren)
    • Het doen van huiswerk en/of leerzame activiteiten
  • Het maken van afspraken over tijden en dagelijkse momenten (zoals opstaan en naar bed gaan)
  • Het op tijd vertellen aan je kind dat er iets is veranderd in de dag- of weekplanning
  • Het belonen van je kind als hij/zij zich aan de afspraken van de structuur houdt
  • Het zorgen voor een vaste werkplek en rustige omgeving (vooral bij schoolwerk/leerzame activiteiten)

Doe de oefening terugblikken en vooruitkijken om voor jezelf helder te maken hoe jij vindt dat het structuur bieden bij jou thuis gaat en welke verbeterpunten je ziet.

Je kind krijgt op school te maken met veel structuur en daardoor duidelijkheid:

  • De kinderen doen elke dag ongeveer op dezelfde tijd dezelfde dingen zoals: in de kring zitten, naar gym gaan, taal, schrijven en spelen. Vaak met behulp van een dag en/of weekplanning die in de klas hangt.
  • De leerkracht geeft de kinderen vaak op dezelfde manier les.
  • Er zijn vaste rituelen in de klas zoals bijvoorbeeld: de kinderen geven de leerkracht een hand als ze binnenkomen of zingen voor het eten.
  • De leerkracht reageert altijd op dezelfde manier op de kinderen als zij iets doen wat goed is (bijvoorbeeld een sticker geven), maar ook als zij iets doen wat niet goed is (bijvoorbeeld niet mogen buitenspelen).
  • De leerkracht vertelt vaak meerdere keren op een dag wat de kinderen gaan doen, bijvoorbeeld: “nu gaan we pauze houden en na de pauze gaan wij beginnen met rekenen”.
  • De leerkracht geeft duidelijk en op tijd aan wanneer de kinderen ergens mee moeten stoppen en wanneer het tijd is om iets anders te gaan doen.
  • De kinderen hebben een eigen plek in de klas met: een eigen tafel en kapstok (vaak met naamkaartje).
  • Er zijn vaste plekken in de klas om dingen te doen. In groep 1/2 zie je dit duidelijk terug door de poppenhoek, de bouwhoek, de kleitafel, de zand- en watertafel, maar ook in de hogere groepen zijn er vaste plekken. Denk bijvoorbeeld aan: een plek om te computeren, een boekenkast en een knutselkast.

Het bieden van structuur op school zorgt voor

Een veilig gevoel bij je kind, omdat het meer houvast en rust krijgt. Dit is goed voor de concentratie. Omdat kinderen al weten wat er gaat gebeuren, waar zij mogen zitten, waar zij iets kunnen vinden als zij iets nodig hebben, hoe de leerkracht de lesstof uitlegt en hoe hij/zij reageert wanneer kinderen bijvoorbeeld de regels overtreden. Dit zorgt ervoor dat kinderen beter kunnen leren en hierdoor betere schoolprestaties (cijfers) halen.

Meer weten?

Als je meer wilt weten kun je hierover met de leerkracht in gesprek gaan. De leerkracht kan uitleg geven over de manier waarop hij/zij structuur biedt en waarom hij/zij dit zo doet. Dit kunnen handige tips zijn.

Het plannen van de week houdt in dat je kijkt naar welke activiteiten elke week terugkomen en hoe dit het handigst ingedeeld kan worden. Hiervoor kies je vaste tijden of momenten uit. Vaak staan er ook al een aantal dingen gepland die niet veranderd kunnen worden (bijv. sport). Daarnaast gaat het om het plannen van activiteiten die minder vaak voorkomen zoals: een bezoek aan de tandarts, huisarts, een feestje. Je kinderen kunnen dit nog niet alleen, omdat zij dit nog niet overzien. Zij hebben hier hulp voor nodig van hun ouders, maar ook van de leerkracht en andere belangrijke personen in hun leven.

Overzicht belangrijkste dagelijkse dingen

  • Opstaan
  • Eten
  • Douchen
  • Naar school gaan
  • Spelen
  • Sporten
  • Boodschappen doen
  • Huishouden
  • Huiswerk maken
  • Naar bed gaan

Waarom is een dagschema en weekplanning belangrijk?

  • Het zorgt ervoor dat je kinderen weten wat zij kunnen verwachten.
  • Het zorgt ervoor dat je kinderen weten wat er van hen verwacht wordt / hoe zij zich moeten gedragen.                  

Hoe doet school dit?

Op school is er een vaste dagindeling en weekplanning. De kinderen doen elke dag ongeveer op dezelfde tijd dezelfde dingen zoals de planning van de schoolvakken, in de kring zitten, naar gym gaan, vaste momenten voor pauzes en dus voor het eten/drinken en vaste momenten voor (buiten) spelen. Vaak werken scholen met een schema hiervoor waarop de dag- en/of weekplanning staat die wordt opgehangen in de klas.

Wat kunt je thuis doen?

Een dagboek bijhouden geeft je inzicht over hoe een week er voor jullie uitziet. Je kunt dan zien wat er goed gaat, maar ook wat er veranderd kan worden. Thuis kun je een dagschema en een weekplanning maken die je op kunt hangen. Een ander handig hulpmiddel is de kleurenklok.

Belangrijk

  • Houd rekening met de leeftijd van je kind(eren). Kan je kind al lezen, schrijven en klok kijken?
  • Denk na over hoe je het dagschema en de weekplanning duidelijk en overzichtelijk kunt houden, bijvoorbeeld: voor iedereen een apart schema of een groot schema voor het hele gezin? Of voor je kind(eren) een weekplanner en voor jouw eigen afspraken een agenda?

Je kunt dag en weekplanners kopen bij bijvoorbeeld de Action, Xenos, Hema of Blokker of er een downloaden via de volgende websites:

Het maken van afspraken met je kind zijn regels die jij samen met je kind bedenkt over de dagindeling (bijvoorbeeld over de bedtijden, tijd voor het doen van schoolwerk of het buitenspelen) en over de invulling van dagelijkse momenten, zoals afspraken over het ‘slaapritueel’ (zoals eerst tandenpoetsen, dan een boekje lezen, …). Een ritueel is dus iets wat elke dag terugkomt, waarvoor jullie samen een handige volgorde bedenken die jullie elke dag volgen, zodat het meer automatisch gaat.

Waarom is het belangrijk?

  • Je kind weet hierdoor wat hij/zij moet doen en hoe zich te gedragen.
  • Het zorgt voor duidelijkheid.
  • Het zorgt ervoor dat je minder snel grenzen hoeft te stellen, omdat je kind beter weet wat hij/zij moet doen.
  • Het zorgt ervoor dat je telkens met hetzelfde gedrag reageert op je kinderen. Dit maakt je reacties voorspelbaar. Dit is erg belangrijk voor kinderen.

Hoe doet school dit?

  • Er zijn vaste rituelen in de klas, bijvoorbeeld:
  • voor binnenkomst: de kinderen geven de leerkracht een hand als ze binnenkomen, pakken dan zelf hun boek en gaan naar hun plek;
  • voor de pauze: samen zingen voor het eten, zelf je eten pakken en opruimen en na het eten buitenspelen.
  • De leerkracht geeft de kinderen vaak op dezelfde manier les. Bijvoorbeeld eerst uitleg aan de hele groep, waarna ze voor zichzelf moeten werken. Dit is ook een soort vast ‘ritueel’.
  • De leerkracht reageert zo veel mogelijk op dezelfde manier op de kinderen als zij zich aan belangrijke afspraken houden (bijvoorbeeld een sticker geven), maar ook als zij de afspraken niet volgen (bijvoorbeeld niet mogen buitenspelen).
  • Je kunt de leerkracht vragen welke afspraken hij/zij hanteert over tijden en dagelijkse momenten.

Wat kunt u thuis doen?

Samen met je kind kun je afspraken maken over vaste tijden voor dagelijkse momenten (rituelen). Denk bijvoorbeeld aan het slaapritueel voor het naar bed brengen: tandenpoetsen, pyjama aantrekken, je leest voor uit één van de favoriete boeken en dan is het tijd om te slapen. Hier kunt je een handige, vaste volgorde en tijden voor afspreken.

Bij het maken van de afspraken is het belangrijk dat:

  • Je kind de afspraken begrijpt en dat deze bij de leeftijd passen.
  • Je kind de afspraken ook belangrijk vindt en de voordelen ervan inziet.
  • Jullie samen bedenken wat er gebeurt wanneer je kind zich wel of niet aan de afspraken houdt.
  • Wanneer je kind zich aan de afspraken houdt, is het belangrijk om hem/haar positieve aandacht te geven. Zo neemt het zelfvertrouwen van uw kind en het positieve gedrag toe. Dit kan al door je kind een compliment of knuffel te geven. Zie voor meer informatie hierover het hoofdstuk positieve aandacht.

Het kan gebeuren dat je kind zich niet houdt aan de afspraken die jullie samen gemaakt hebben. Bespreek dan:

  • Waarom het je kind niet gelukt is om zich aan de afspraak te houden. Dit kan soms een heel goede reden zijn waar je zelf niet aan gedacht hebt.
  • Herhaal waarom jullie de afspraak gemaakt hebben.
  • Herhaal waarom deze afspraak belangrijk is voor jullie.

Het kan ook zijn dat de afspraak verandert moet worden omdat het niet meer past bij jullie situatie, bedenk dan samen een nieuwe afspraak.

Leg afspraken vast op de afsprakenkaart

  • Denk samen met je kind na over welke afspraken jullie willen maken en/of welke afspraken bij jullie thuis al gelden.
  • Schrijf deze afspraken op de kaart.
  • Bespreek met elkaar:
  • Waarom jullie deze afspraak maken met elkaar.
  • Wat de voordelen zijn van deze afspraak.
  • Wat eventuele uitzonderingen zijn op de afspraak (bijvoorbeeld bij de oppas gaat het naar bed gaan anders).
  • Bedenk (samen met je kind) wat er gebeurt als je kind zich wel aan de afspraken houdt. Hiervoor kun je eventueel gebruik maken van het stickersysteem uit het hoofdstuk positieve aandacht.
  • Bedenk eventueel samen met je kind wat er gebeurt als je kind zich niet aan de afspraken houdt.
  • Herinner je kind dagelijks een aantal keer aan de afspraken. Hierdoor kunnen zij deze niet vergeten en worden de afspraken op een gegeven moment een gewoonte.
  • Lopen de afspraken stroef of merk je dat het voor je kind lastige afspraken zijn? Bespreek dan samen wat jullie hieraan kunnen doen.

Het zal voorkomen dat dingen veranderen in de weekplanning of dagindeling. Zo kan het bijvoorbeeld gebeuren dat iemand ziek is, er een dag geen school is omdat het een feestdag is, voetbaltraining niet doorgaat door het weer, er onverwacht een feest is waar je heen wilt etc. Dit is niet erg en kan natuurlijk gebeuren. Geef een verandering wanneer mogelijk wel op tijd aan je kinderen door, zodat zij zich hierop kunnen voorbereiden.

Waarom is het belangrijk om veranderingen door te geven?

  • Hiermee leren kinderen dat niet alles zo kan lopen als is gepland.
  • Kinderen leren zo ook met tegenslagen om te gaan, bijvoorbeeld als iets waar zij zin in hadden niet door kan gaan. Je kunt uw kind helpen met deze emoties om te gaan door hierover te praten. Het is wel belangrijk hier duidelijk over te zijn en uitleg bij te geven, zo kun je voorkomen dat je kind heftig emotioneel wordt of lastig gedrag laat zien (bijvoorbeeld een driftbui).

Hoe geeft de school veranderingen aan?

  • De leerkracht vertelt vaak meerdere keren op een dag wat de kinderen gaan doen, bijvoorbeeld: “nu gaan we pauze houden en na de pauze gaan wij beginnen met rekenen”.
  • De leerkracht geeft duidelijk en op tijd aan wanneer de kinderen ergens mee moeten stoppen en wanneer het tijd is om iets anders te gaan doen.
  • Als er iets verandert in de planning/structuur, dan legt de leerkracht de kinderen duidelijk uit wat er verandert, waarom dit zo is en wat dit voor hen betekent.
  • Je kunt de leerkracht van uw eigen kind vragen hoe hij/zij veranderingen in de planning uitlegt, hoe ver van te voren en hoe vaak hij/zij dit herhaalt.

Hoe kunt u thuis veranderingen aangeven?

  • Geef op tijd bij uje kind aan dat er vandaag of straks iets verandert in de planning en herhaal dit ook een aantal keer.
  • Zeg niet “Straks gaan wij boodschappen doen”, maar zeg bijvoorbeeld: “Als ik klaar ben met de afwas, dan gaan wij even boodschappen doen”.
  • Praat met je kind over wat er verandert. Leg uit waarom het anders gaat en vertel wat er gaat gebeuren.
  • Wees duidelijk in wat je van je kind verwacht, zodat hij/zij zich daarop kan voorbereiden.
  • Het ene kind kan beter met verandering omgaan dan het andere kind.
  • Het is voor jonge kinderen daarnaast vaak nog moeilijk om (rustig) te vertellen dat zij een verandering vervelend of jammer vinden. Dit heeft te maken met het kunnen uiten van gevoelens. Hierdoor kunnen kinderen in plaats van te zeggen “Jammer mama, dat ik nu moet stoppen met spelen”, bijvoorbeeld boos of verdrietig worden. Door hierover te praten en naar je kind te luisteren, leer je je kind zijn of haar emoties te uiten.
  • Dit kan ook gebeuren wanneer je van de ene activiteit over gaat naar de andere, bijvoorbeeld van samen een boekje lezen naar het avondeten koken. Dit is voor kinderen ook een verandering. Waar het ene kind makkelijker mee omgaat dan het andere kind. Ook hier is het goed om op tijd aan te geven dat je kind straks iets anders moet gaan doen.

Belonen is het op een positieve manier aandacht geven aan het nakomen van de afspraken. Dit is voor kinderen erg belangrijk, omdat zij heel gevoelig zijn voor positieve aandacht van hun ouders.

Waarom is belonen belangrijk?

  • Het zorgt ervoor dat je kind zich beter aan de afspraken houdt.
  • Het vergroot het zelfvertrouwen.
  • Het zorgt voor een fijne sfeer thuis en voor een goede relatie met je kind.

Hoe doet school dit?

  • De leerkracht geeft kinderen complimenten als zij hun best doen.
  • De leerkracht geeft extra complimenten als hij/zij weet dat een kind het lastig vindt om bepaalde afspraken na te komen.
  • Je kunt de leerkracht vragen op welke manieren hij/zij de kinderen beloont en hoe de kinderen hierop reageren. U kunt deze manieren misschien ook thuis toepassen.

Hoe kunt u thuis belonen?

Maak een beloningssysteem voor je kind voor het houden aan de afspraken die jullie hebben opgesteld, bijvoorbeeld over het doen van schoolwerk, eten of slapen. Op de pagina positieve aandacht vind je meer informatie over belonen. Op de pagina grenzen stellen vind je meer informatie over het maken van afspraken met je kinderen en hoe je ervoor kunt zorgen dat zij zich aan de regels houden.

Als het goed is heb je heel veel kunnen lezen over en geoefend met het bieden van structuur. Het document evalueren structuur bieden helpt je om na te gaan hoe dit is gegaan en wat wil je nog wilt bereiken. Het is namelijk belangrijk om te blijven oefenen om je deze vaardigheid eigen te maken en te kunnen volhouden in de toekomst.

Wat kan nog meer helpen om het vol te houden?

  • Je contacten vragen om je te helpen herinneren aan de afspraken die jij met jezelf hebt gemaakt.
  • Een herinnering voor jezelf instellen of ergens ophangen.

Heb je nog vragen of wil je hierbij meer hulp?

  • Zoek op internet naar meer informatie.
  • Of zoek naar andere organisaties waar je terecht kunt, zoals het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) bij jou in de buurt.

Hulpmiddelen

De afsprakenkaart, een leuke manier om samen met je kind bij te houden wat jullie afspreken.

Het dagschema, een leuke manier om de dag bij te houden.

De weekplanning, een leuke manier om de activiteiten van de week vast te leggen.

Leuke pictogrammen voor het dagschema en weekplanner.

De kleurenklok brengt structuur in de avond en helpt bij het opbouwen van een makkelijker slaapritueel, wat belangrijk is voor kinderen. De hersenen van kinderen maken al overuren dus maak het zo makkelijk mogelijk voor hen.